Spelen, oefenen, studeren

Als je in je gitaarspel goed wilt kunnen groeien zijn er een aantal belangrijke voorwaarden die je op je weg tegen komt. We zullen proberen deze voorwaarden hieronder overzichtelijk weer te geven. Een belangrijke opmerking hierbij is dat het onderstaande zeer algemene informatie betreft die het meest van toepassing is op kinderen vanaf 10 jaar, jongeren en volwassenen en qua niveau vanaf aanvang tot het derde/vierde studiejaar. Ook staat hier de nodige ‘studieduur gebonden informatie’ die pas na een aantal jaren van studie (voor de gevorderde leerling) relevant wordt. Daarbij spelen er vele persoonlijke factoren een rol op het terrein van mogelijke tijdsbesteding, doelstellingen en motivatie.

De gitaar

Om te beginnen heb je een goed instrument nodig. De minimale voorwaarden hiervoor zijn dat je instrument zuiver is, over een goede toon beschikt en goed bespeelbaar is. Naarmate je verder gevorderd bent in je spel zullen op alle fronten de kwaliteitseisen die je aan je gitaar stelt hoger komen te liggen. Dit verklaart dan ook waarom de prijzen voor een klassieke gitaar variëren van ± €150,- tot €10.000,- of meer.
Je gitaar heeft een stevige, gevoerde hoes nodig voor het vervoer. Als je een kostbare gitaar hebt en hier veel mee reist dan is een koffer wellicht aan te raden.
Thuis kun je je gitaar in de hoes of koffer bewaren. Maar ook kun je een gitaarstandaard (op de grond of aan de muur) gebruiken. Dan heb je je instrument mooi in het zicht en kun je ‘m altijd snel pakken (uitnodigend!). Pas er wel voor op dat je gitaar niet omver gelopen kan worden of op een plek staat (of hangt) waar het tocht!

De gitaarsteun

Om je gitaar (op de klassieke wijze) goed te kunnen bespelen heb je een gitaarsteun nodig. Dat kan zijn een Ergo-play of een Dynarette kussen of evt. een ander type steun. Het gebruik van een voetenbankje raden we af i.v.m. de nadelige invloed hiervan op je rug, je houding in het algemeen en mogelijk ook de ontwikkeling van je spel. De docenten bij L’escola geven de voorkeur aan het gebruik van de Ergoplay of het Dynarette kussen omdat deze vanuit ergonomisch perspectief het meest bijdragen aan een optimale speelhouding.
De Ergoplay is er in drie verschillende modellen: het model Tappert ‘for kids’, de Tappert, en Tröster. De laatste twee zijn de ‘volwassen’ modellen, waarvan de laatste meer en nauwkeuriger kan worden ingesteld op een optimale speelhouding. Met name jongeren en volwassenen met een lange rug kunnen veel baat hebben bij dit model, omdat het de gitaar qua positie voor je lichaam in zijn geheel kan verhogen. Met het model Tappert kan dit niet.
Het Dynarette kussen is er in twee maten. Het kan niet versteld worden en is iets instabieler dan een ergoplay, maar als het goed past in je speelhouding, dan kan het erg prettig zijn om mee te spelen.

De stoel

Erg belangrijk is de stoel waarop je zit. De hoogte van de zitting dient te komen tot aan de binnenzijde van je knie, of iets hoger. De zitting is vlak of heeft een licht positieve hellingshoek (schuin oplopend van voor naar achter). Dit is nodig om tijdens het zitten een actieve houding te behouden en niet in een passieve houding (bolle onderrug) te vallen. Je merkt een groot verschil tussen deze actieve en passieve zithouding in je gitaarspel.
Voor relatief weinig geld kun je een in hoogte verstelbare kruk kopen of eventueel een houten kruk waarvan je de poten zodanig afzaagt dat de hoogte (en evt. het verloop van de zitting) bij jouw ideale zithouding past.

De lessenaar

Als je van bladmuziek speelt heb je een lessenaar nodig om deze op te zetten. Het is belangrijk dat je, om de muziek te kunnen lezen, goed rechtop kunt blijven zitten, met je nek ontspannen tussen je schouders. De lessenaar moet dus goed verstelbaar zijn.

De spiegel

Een erg praktisch hulpmiddel blijkt nogal eens te zijn een (pas)spiegel waarin je jezelf kunt zien terwijl je speelt. Een goed middel om je speelhouding en je motoriek te ontwikkelen. Als je het heel erg chique aan wilt pakken kun je voor het zelfde doel een videocamera met een monitor gebruiken of een compact apparaat zoals de compacte video camera van Zoom.

Extra middelen

Om je gitaar te kunnen stemmen heb je een stemvork nodig. Met de stemvork (A=440hz.) kun je de eerste of de vijfde snaar op de juiste toonhoogte stemmen en van daaruit de andere snaren.

Tegenwoordig wordt er vaak gebruik gemaakt van een elektronisch stemapparaat (tuner) om de gitaar te stemmen. Je kunt dit gebruiken om, nadat je zelf hebt gestemd, te controleren of je het goed hebt gedaan. Als je niet zelf stemt, maar het zogezegd ‘uitbesteedt’, ontwikkel je je eigen gehoor op dit vlak veel minder en dat is een groot verlies, terwijl je tegelijkertijd een betere gitarist probeert te worden. Het heeft voorkeur om (vooral) een stemvork en je eigen gehoor te gebruiken.

Vandaag de dag wordt er steeds vaker gebruik gemaakt van CD’s om mee ‘samen’ te spelen. Hiervoor heb je dan een CD-speler nodig.
Op een bepaald moment in je studie zul je behoefte krijgen aan een metronoom. Dit is een (mechanisch (de beroemde tik-tak) of elektronisch) apparaatje dat in een bepaald tempo de tel aangeeft. De metronoom heb je nodig om je ‘tempo-vastheid’ te trainen en de tempo-ontwikkeling in een stuk goed te volgen.

Met een audio-recorder kun je opnames maken van je eigen spel, waardoor je dit beter kunt gaan beoordelen. Zodoende kun je beter ‘interactief’ aan je eigen spel werken. Het tijdperk van de cassetterecorders ligt alweer enige tijd achter ons. Maar heb je er nog een en ook een leeg bandje, dan kan dit je een goede dienst bewijzen. Alternatief: een paar erg goede digitale audio recorders zijn de Edirol R-09 HR van Roland en de Zoom H4n.

Als je snaren verwisselt (eens in de ± 2 a 3 maanden of vaker) is het handig om daar een snarenwikkelaar bij te gebruiken. Een eenvoudige maar zeer praktische ‘zwengel’ die je op een stemknop plaats en waarmee je vervolgens in een hoog tempo de snaar kunt afwikkelen en de nieuwe snaar kunt opdraaien.
Speel je met behulp van je nagels? Dan heb je voor het onderhoud en de verzorging van je nagels de volgende ingrediënten nodig: Een nagelknipper om de nagels van je linkerhand kort te houden. Een nagelvijl voor het op lengte en in vorm vijlen van de nagels van je rechterhand. Voor dezelfde nagels heb je een polijstvijl nodig met drie of vier vijlgraden, of losse vellen polijstpapier. Het beste polijstmateriaal is dat van Micromesh (bij L’escola verkrijgbaar bij je gitaardocent).
Tot slot kun je desgewenst je nagels ‘voeden’ met daarvoor geschikte nagelolie. Tip: zorg voor een mooie etui waar je alles bij elkaar in bewaart en meeneemt als je op reis gaat.

Gitaaronderhoud

Een akoestische gitaar heeft weinig onderhoud nodig. Zorg voor een schone doek van katoen of, beter nog, microvezel om de klankkast en de hals van tijd tot tijd op te poetsen. Eventueel kun je hierbij een polisher gebruiken die speciaal voor de gitaar is bedoeld. Kijk vooraf goed naar het type lak dat voor jouw gitaar is gebruikt (polyurethaan of een vernis, of schellak) en informeer naar de geschiktheid van de polisher voor deze lak! Het merk Planet
Waves van d’Addario heeft een scala aan producten op dit gebied.
De toets kan eens per jaar met een klein beetje olie (bij voorkeur teakolie of cederolie) worden ‘gevoed’. De mechanieken hebben in principe geen onderhoud nodig, maar als je merkt dat ze erg droog zijn is een druppeltje (naaimachine)olie of teflon een goed idee.

Houd het klimaat in de ruimte waar je gitaar zich bevindt goed in de gaten. Met name in de winter, als het vriest en daardoor erg droog kan worden. Een hygrometer is beslist geen overbodige luxe om de vochtigheidsgraad van de lucht in de gaten te houden. Een luchtbevochtiger in de ruimte of in je gitaar kan hierbij van pas komen.

Meer informatie over een prettig leven voor je gitaar vind je op de pagina onderhoud.

Alles in een overzicht:

Gitaar gitaarsteun spiegel stemvork
hoes/koffer lessenaar video-recorder * stemapparaat *
gitaarstandaard * potlood + gum CD-speler
poetsdoek metronoom
onderhoudsmiddelen * audio-recorder *
hygrometer * snarenwikkelaar *
luchtbevochtiger * nagelkit *
reservesnaren *

* = optioneel

Oefenruimte

De plaats waar je speelt moet een plek zijn waar je ongestoord kunt oefenen. Het liefst in een eigen (studeer)kamer of in de woonkamer als daar geen andere mensen zijn. Als er wel andere mensen om je heen zijn, mag je daar geen last van ondervinden. Oefenen bijvoorbeeld met een radio of een televisie die op de achtergrond aan staat is niet zo handig. Bespreek eventueel met je huisgenoten op welk moment van de dag je het beste kunt spelen.

Tijdstip en Frequentie

Het moment waarop je oefent is belangrijk, omdat je uitgerust en geconcentreerd moet zijn. ’s Ochtends spelen is vaak effectiever dan ’s avonds, als je na een lange dag moe bent en je niet meer goed kunt concentreren. Houd hier rekening mee! Eventueel door (op sommige dagen) op twee momenten in de dag te spelen, of hetgeen je doet aan te passen aan wat je op dat moment het beste aankunt.
Probeer iedere dag minimaal een half uur te oefenen. En dat zes dagen in de week. Als er eens een keer een dag uitvalt is dat niet erg, maar probeer dit zo veel mogelijk te voorkomen door er in je planning rekening mee te houden. Bijvoorbeeld door op deze dag op een andere tijdstip te oefenen, of gewoon wat korter; al is het maar een kwartiertje, of desnoods tien minuten.

Planning

Organiseer het oefenen zo dat je al hetgeen waar je mee bezig bent voldoende aandacht geeft. Je kunt door de week heen bepaalde oefeningen of stukken afwisselen, maar daar moet je dan wel een oefenschema voor maken om goed te kunnen zien hoe je dit vorm geeft. Gebruik eventueel een kookwekker om de duur van bepaalde oefeningen te volgen. Bespreek met je docent hoe jij jouw studie het beste kunt indelen.
Wat ook erg goed werkt is na iedere keer dat je hebt gespeeld met jezelf te overleggen wat je de volgende keer (morgen) zult gaan doen en eventueel ook waar je dan specifiek op moet gaan letten. Maak hiervan aantekeningen!

Info voor ouders